Przestępstwa narkotykowe - kwalifikacja prawna i najnowsze orzecznictwo 2024
Kluczowe pytanie:
Jaka jest różnica między art. 56 ust. 3 a art. 62 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii? Kiedy stosuje się jedną kwalifikację, a kiedy drugą? Jakie są konsekwencje błędnej kwalifikacji?
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 lipca 2024 r., sygn. I KK 181/24 dotyczy jednego z najczęstszych problemów w sprawach narkotykowych: prawidłowej kwalifikacji prawnej czynu. Sąd Najwyższy oddalił kasacje jako oczywiście bezzasadne, potwierdzając prawidłowość kwalifikacji zastosowanej przez sądy niższych instancji.
Sprawa dotyczyła dwóch oskarżonych - D. S. i M. F. - którzy brali udział w zorganizowanej grupie przestępczej zajmującej się obrotem znacznymi ilościami narkotyków (marihuana, haszysz, kokaina, metamfetamina, amfetamina). Sąd Najwyższy w składzie SSN Małgorzata Gierszon potwierdził, że sądy niższych instancji prawidłowo zakwalifikowały czyny oskarżonych.
Rodzaje przestępstw narkotykowych
Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii przewiduje kilka rodzajów przestępstw narkotykowych, które różnią się zakresem kryminalizacji i wysokością kar:
Art. 56 ust. 3 - Obrót znacznymi ilościami narkotyków
Znamiona: Wbrew przepisom ustawy, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, bierze udział w obrocie znacznymi ilościami środków odurzających lub substancji psychotropowych.
Kara: Od 2 do 12 lat pozbawienia wolności
Przykład: Handel narkotykami, pośrednictwo w sprzedaży, transport narkotyków w celu dalszej odsprzedaży.
Art. 62 ust. 2 - Posiadanie znacznych ilości narkotyków
Znamiona: Wbrew przepisom ustawy posiada znaczne ilości środków odurzających lub substancji psychotropowych.
Kara: Od 1 roku do 10 lat pozbawienia wolności
Przykład: Posiadanie dużej ilości narkotyków bez zamiaru ich sprzedaży (np. na własny użytek lub dla znajomych).
Art. 62 ust. 1 - Posiadanie niewielkich ilości narkotyków
Znamiona: Wbrew przepisom ustawy posiada niewielkie ilości środków odurzających lub substancji psychotropowych.
Kara: Do 3 lat pozbawienia wolności
Przykład: Posiadanie kilku gramów marihuany na własny użytek.
Art. 258 § 1 k.k. - Udział w zorganizowanej grupie przestępczej
Znamiona: Bierze udział w zorganizowanej grupie albo związku mających na celu popełnienie przestępstwa.
Kara: Od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności
Przykład: Członkostwo w grupie zajmującej się handlem narkotykami (nawet jeśli oskarżony sam nie handlował).
Stan faktyczny sprawy SN I KK 181/24
W sprawie rozpoznawanej przez Sąd Najwyższy oskarżeni D. S. i M. F. zostali skazani za:
D. S. (kara łączna: 6 lat pozbawienia wolności)
- Art. 258 § 1 k.k. - udział w zorganizowanej grupie przestępczej (8 miesięcy)
- Art. 56 ust. 3 ustawy o narkomanii - obrót znacznymi ilościami narkotyków: 35 kg marihuany, 5 kg haszyszu, 200 g kokainy (4 lata + grzywna 250 stawek po 30 zł)
- Art. 62 ust. 2 ustawy o narkomanii - posiadanie znacznych ilości: 41,96 g metamfetaminy, 2,22 g kokainy, 1,01 g marihuany (1,5 roku)
- Przepadek korzyści majątkowej: 975 000 zł
M. F. (kara łączna: 3 lata pozbawienia wolności)
- Art. 258 § 1 k.k. - udział w zorganizowanej grupie przestępczej (6 miesięcy)
- Art. 56 ust. 3 ustawy o narkomanii - obrót znacznymi ilościami narkotyków: 8 kg marihuany, 300 g kokainy, 3 litry płynnej amfetaminy (3 lata + grzywna 150 stawek po 50 zł)
- Przepadek korzyści majątkowej: 201 600 zł
Kluczowe różnice między art. 56 ust. 3 a art. 62 ust. 2
| Kryterium | Art. 56 ust. 3 (Obrót) | Art. 62 ust. 2 (Posiadanie) |
|---|---|---|
| Cel | Osiągnięcie korzyści majątkowej (handel) | Brak celu zarobkowego (własny użytek, dla znajomych) |
| Działanie | Obrót (sprzedaż, transport, pośrednictwo) | Posiadanie (przechowywanie, trzymanie) |
| Kara | 2-12 lat pozbawienia wolności | 1-10 lat pozbawienia wolności |
| Przykład | Dealer sprzedaje 10 kg marihuany | Osoba posiada 10 kg marihuany na własny użytek |
"Kluczową różnicą między art. 56 ust. 3 a art. 62 ust. 2 jest cel działania sprawcy. Jeżeli sprawca posiada narkotyki w celu osiągnięcia korzyści majątkowej (handel), stosuje się art. 56 ust. 3. Jeżeli posiada je bez zamiaru sprzedaży, stosuje się art. 62 ust. 2."
Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego
Sąd Najwyższy oddalił kasacje jako oczywiście bezzasadne
Postanowienie z dnia 24 lipca 2024 r., sygn. I KK 181/24:
"Oddalić obie kasacje jako oczywiście bezzasadne wobec braku jakichkolwiek okoliczności świadczących o tym, by popełnienie przestępstwa z art. 56 ust. 3 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii było niemożliwe."
Sąd Najwyższy uznał, że sądy niższych instancji prawidłowo zakwalifikowały czyny oskarżonych. Obrońcy oskarżonych zarzucali błędną kwalifikację, twierdząc, że oskarżeni jedynie posiadali narkotyki (art. 62 ust. 2), a nie brali udziału w obrocie (art. 56 ust. 3). SN odrzucił te zarzuty jako oczywiście bezzasadne.
Praktyczne wskazówki dla obrońców
1. Analizuj cel działania sprawcy
Kluczowe pytanie: Czy sprawca posiadał narkotyki w celu osiągnięcia korzyści majątkowej (handel), czy na własny użytek? To decyduje o kwalifikacji prawnej (art. 56 ust. 3 vs art. 62 ust. 2).
2. Sprawdzaj ilość narkotyków
"Znaczna ilość" to kluczowe pojęcie w sprawach narkotykowych. Sądy przyjmują różne progi (np. dla marihuany: 1 kg, dla kokainy: 5 g). Jeżeli ilość jest mniejsza, stosuje się łagodniejsze przepisy (art. 62 ust. 1 zamiast art. 62 ust. 2).
3. Zarzucaj błędną kwalifikację tylko wtedy, gdy masz dowody
Jak pokazuje sprawa SN I KK 181/24, Sąd Najwyższy nie uwzględni kasacji, jeżeli obrońca nie przedstawi konkretnych dowodów na błędną kwalifikację. Nie wystarczy ogólnikowe stwierdzenie, że "oskarżony nie handlował narkotykami".
4. Walcz o nadzwyczajne złagodzenie kary
W sprawach narkotykowych kary są bardzo wysokie (2-12 lat za art. 56 ust. 3). Jeżeli oskarżony współpracował z organami ścigania lub ma inne okoliczności łagodzące, wnioskuj o nadzwyczajne złagodzenie kary (art. 60 § 2 k.k.).
Najczęściej zadawane pytania
1. Ile wynosi "znaczna ilość" narkotyków?
Nie ma jednej odpowiedzi. Sądy przyjmują różne progi w zależności od rodzaju narkotyku. Przykładowo: dla marihuany to zazwyczaj 1 kg, dla kokainy 5 g, dla heroiny 2,5 g. Ostateczną decyzję podejmuje sąd na podstawie opinii biegłego.
2. Czy posiadanie narkotyków na własny użytek jest karalne?
Tak. Posiadanie nawet niewielkich ilości narkotyków jest przestępstwem (art. 62 ust. 1 - do 3 lat pozbawienia wolności). Jednak sąd może warunkowo umorzyć postępowanie, jeżeli sprawca posiada narkotyki wyłącznie na własny użytek i jest to jego pierwsze przestępstwo.
3. Czy można uniknąć kary za przestępstwa narkotykowe?
Tak, jeżeli współpracujesz z organami ścigania. Zgodnie z art. 60 § 3 k.k., sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary lub nawet odstąpić od wymierzenia kary, jeżeli sprawca ujawnił informacje o innych osobach uczestniczących w przestępstwie.
4. Czy udział w zorganizowanej grupie przestępczej jest zawsze karany?
Tak. Sam udział w zorganizowanej grupie przestępczej (art. 258 § 1 k.k.) jest przestępstwem, nawet jeżeli oskarżony nie popełnił żadnego innego przestępstwa. Kara wynosi od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności.
Zarzuty związane z narkotykami?
Jeżeli zostałeś oskarżony o przestępstwo narkotykowe, skontaktuj się ze mną natychmiast. Specjalizuję się w obronie w sprawach narkotykowych i znam najnowsze orzecznictwo Sądu Najwyższego.
28 lat doświadczenia w prawie karnym. Działam natychmiast. Dostępny 24/7.
Źródła i bibliografia
- •Postanowienie SN z dnia 24 lipca 2024 r., sygn. I KK 181/24 -Inforlex
- •Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii - art. 56 ust. 3, art. 62 ust. 1-2
- •Kodeks karny - art. 258 § 1 (zorganizowana grupa przestępcza)
- •Komentarz do ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, red. W. Górowski, LEX 2024