Wezwanie na policję: czy muszę się stawić i czy mogę odmówić zeznań?

Dostałeś wezwanie na policję albo do prokuratury i nie wiesz, czy musisz się stawić? Odpowiedź zależy od tego, w jakim charakterze Cię wezwano. Świadek ma inne obowiązki i inne prawa niż podejrzany. Poniżej wyjaśniamy to na podstawie przepisów Kodeksu postępowania karnego w brzmieniu z października 2026 r.

1. Najpierw ustal, w jakim charakterze Cię wezwano

Wezwanie wskazuje, czy masz się stawić jako świadek, czy jako podejrzany. Ma to ogromne znaczenie. Zgodnie z art. 71 § 1 KPK za podejrzanego uważa się osobę, co do której wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów albo której bez takiego postanowienia postawiono zarzut w związku z przystąpieniem do przesłuchania w charakterze podejrzanego. Jeżeli w wezwaniu nie jest to jasne, ustal to przed stawiennictwem, a najlepiej skonsultuj się z adwokatem.

2. Wezwanie w charakterze świadka: czy muszę się stawić?

Tak. Art. 177 § 1 KPK stanowi, że każda osoba wezwana w charakterze świadka ma obowiązek stawić się i złożyć zeznania. Jeżeli nie możesz się stawić z powodu choroby, kalectwa lub innej niedającej się pokonać przeszkody, możesz zostać przesłuchany w miejscu pobytu. Tak stanowi art. 177 § 2 KPK.

Niestawiennictwo bez należytego usprawiedliwienia ma konsekwencje. Według art. 285 § 1 KPK na świadka, który bez usprawiedliwienia nie stawił się na wezwanie, można nałożyć karę pieniężną w wysokości do 3000 złotych, a według § 2 można zarządzić jego zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie. Jeżeli nie możesz przyjść w wyznaczonym dniu, zawiadom o tym organ przed terminem i usprawiedliwij nieobecność.

3. Kiedy świadek może odmówić zeznań albo odpowiedzi na pytanie?

Obowiązek zeznawania ma trzy ważne wyjątki.

• Osoba najbliższa dla oskarżonego. Według art. 182 § 1 KPK może odmówić zeznań. Prawo to trwa mimo ustania małżeństwa lub przysposobienia, jak stanowi art. 182 § 2 KPK.
• Świadek oskarżony w innej sprawie o współudział. Prawo odmowy zeznań przysługuje także świadkowi, który w innej toczącej się sprawie jest oskarżony o współudział w przestępstwie objętym postępowaniem. To art. 182 § 3 KPK.
• Pytanie, które mogłoby Cię obciążyć. Według art. 183 § 1 KPK świadek może uchylić się od odpowiedzi na pytanie, jeżeli udzielenie odpowiedzi mogłoby narazić jego lub osobę dla niego najbliższą na odpowiedzialność za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe.

Są też osoby, których w ogóle nie wolno przesłuchiwać jako świadków co do określonych faktów. Art. 178 KPK wymienia obrońcę albo adwokata lub radcę prawnego co do faktów, o których dowiedział się, udzielając porady prawnej lub prowadząc sprawę, oraz duchownego co do faktów, o których dowiedział się przy spowiedzi.

4. Wezwanie w charakterze podejrzanego: jakie mam obowiązki?

Podejrzany ma obowiązek stawić się na każde wezwanie w toku postępowania karnego. Tak stanowi art. 75 § 1 KPK, a w razie nieusprawiedliwionego niestawiennictwa można go zatrzymać i sprowadzić przymusowo, zgodnie z art. 75 § 2 KPK. Musisz też zawiadamiać organ o zmianie miejsca zamieszkania lub pobytu trwającej dłużej niż 7 dni.

Stawiennictwo nie oznacza jednak obowiązku składania wyjaśnień. Art. 71 § 3 KPK stanowi, że przepisy używające określenia oskarżony stosuje się także do podejrzanego. Dlatego ma zastosowanie art. 175 § 1 KPK: oskarżony ma prawo składać wyjaśnienia, ale może bez podania powodów odmówić odpowiedzi na poszczególne pytania albo odmówić składania wyjaśnień. O tym prawie należy go pouczyć.

Zgodnie z art. 74 § 1 KPK nie masz obowiązku dowodzenia swojej niewinności ani dostarczania dowodów na swoją niekorzyść. Jest jednak wyjątek: art. 74 § 2 KPK zobowiązuje do poddania się oględzinom zewnętrznym ciała, pobraniu odcisków, fotografowaniu i okazaniu w celach rozpoznawczych. Dotyczy to też innych badań, o których mowa w tym przepisie, przy zachowaniu przewidzianych w nim warunków.

5. Pouczenie przed pierwszym przesłuchaniem

Przed pierwszym przesłuchaniem organ poucza podejrzanego o jego uprawnieniach, w tym o prawie do składania wyjaśnień, do odmowy składania wyjaśnień lub odmowy odpowiedzi na pytania, do informacji o treści zarzutów oraz do korzystania z pomocy obrońcy. Wynika to z art. 300 § 1 KPK. Pouczenie wręcza się podejrzanemu na piśmie, a on potwierdza jego otrzymanie podpisem. Przeczytaj je uważnie, zanim cokolwiek podpiszesz.

6. Czy mogę przyjść z adwokatem?

Podejrzany: tak. Art. 301 KPK stanowi, że na żądanie podejrzanego należy przesłuchać go z udziałem ustanowionego obrońcy, a niestawiennictwo obrońcy nie tamuje przesłuchania. Zażądaj więc przesłuchania z obrońcą i ustanów go wcześniej, jeżeli chcesz mieć pewność, że będzie obecny.

Świadek: osoba niebędąca stroną może według art. 87 § 2 KPK ustanowić pełnomocnika, jeżeli wymagają tego jej interesy w toczącym się postępowaniu. Sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator, może jednak według art. 87 § 3 KPK odmówić dopuszczenia takiego pełnomocnika do udziału, jeżeli uzna, że nie wymaga tego obrona interesów tej osoby.

7. Co zrobić po otrzymaniu wezwania?

• Ustal z wezwania, kto Cię wzywa, w jakiej sprawie i w jakim charakterze.
• Zapisz termin i miejsce. Jeżeli nie możesz się stawić, usprawiedliwij nieobecność przed terminem.
• Jako świadek zastanów się, czy przysługuje Ci prawo odmowy zeznań albo prawo uchylenia się od odpowiedzi na pytanie.
• Jako podejrzany nie składaj wyjaśnień, zanim nie poznasz treści zarzutów i nie porozmawiasz z obrońcą.
• Nie podpisuj protokołu, którego nie przeczytałeś. Jeżeli coś w nim jest nieprawdziwe, zażądaj poprawki.
• Skonsultuj się z adwokatem przed stawiennictwem, zwłaszcza gdy nie wiesz, czy jesteś świadkiem, czy podejrzanym.

Najczęstsze pytania

Czy muszę iść na policję, jeżeli dostałem wezwanie jako świadek?

Tak. Art. 177 § 1 Kodeksu postępowania karnego nakłada na każdą osobę wezwaną w charakterze świadka obowiązek stawienia się i złożenia zeznań. Za nieusprawiedliwione niestawiennictwo grozi kara pieniężna do 3000 złotych i przymusowe doprowadzenie.

Czy jako podejrzany muszę składać wyjaśnienia?

Nie. Na podstawie art. 175 § 1 w związku z art. 71 § 3 Kodeksu postępowania karnego możesz bez podania powodów odmówić składania wyjaśnień albo odpowiedzi na poszczególne pytania. Musisz natomiast stawić się na wezwanie.

Czy mogę odmówić zeznań przeciwko członkowi rodziny?

Osoba najbliższa dla oskarżonego może według art. 182 § 1 Kodeksu postępowania karnego odmówić zeznań. Prawo to trwa mimo ustania małżeństwa lub przysposobienia.

Czy mogę przyjść na przesłuchanie z adwokatem?

Podejrzany może żądać przesłuchania z udziałem ustanowionego obrońcy na podstawie art. 301 Kodeksu postępowania karnego. Świadek może ustanowić pełnomocnika, jeżeli wymagają tego jego interesy, ale prokurator albo sąd może odmówić jego dopuszczenia na podstawie art. 87 § 3.

Co grozi za niestawienie się na wezwanie jako świadek?

Według art. 285 Kodeksu postępowania karnego można nałożyć karę pieniężną do 3000 złotych oraz zarządzić zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie świadka, jeżeli nie stawił się bez należytego usprawiedliwienia.

Stan prawny: październik 2026 r.. Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej w indywidualnej sprawie.